Vertrouwen in media en/of technologie

Deze blogpost komt uit de Revue van Freek Evers.
Inschrijven kan onderaan. 

Zie je die ene rode pijl daar? 😟

Zie je die ene rode pijl daar? 😟

Het werd deze week dankzij de nieuwe internationale onderwijsstudie ICCS wel heel duidelijk hoe jongeren precies over de pers denken. Een screenshot van pagina één van De Morgen op 8 november. 

Hoe is dat toch in godsnaam mogelijk? De eerste vraag die in me opkwam was: hoe percipiëren die jongeren dan ‘dé pers’? Is dat nog altijd radio, tv en krant/website? (Dat lijkt me sterk) Welke rol spelen Twitter, Instagram en Facebook? Maken zij nog een verschil tussen oude en nieuwe spelers? Alleszins, die rode pijl ligt nog altijd op mijn maag. Meer ervaren collega’s zeggen dan soms: “Freek, trek het u niet te veel aan, het hoort erbij.” 

 

Freek, trek het u niet te veel aan, het hoort erbij.” 

Dat doe ik wel. 

Ik ben het beu dat sociale media en de echokamers die daardoor ontstaan als excuus ingeroepen worden voor een wereld waar feiten, halve feiten en onwaarheden zogezegd evenveel waard zijn. Ik ben ervan overtuigd dat er voldoende journalistiek en ander talent voor handen is om daar een antwoord op te bieden.

Ik zou het niet erg vinden mochten nieuwe spelers, traditionele media en de openbare omroep wat dichter bij elkaar komen. Om te kijken wat ze samen kunnen doen om een antwoord te bieden op de nieuwe realiteit in de nieuwswereld.

Niet omdat ik vind dat we niet kritisch mogen zijn voor elkaar. Zo is het maar eerlijk dat 'De Ideale Wereld’ samen met Bert Anciaux  de reclamespot van De Morgen vorige week eens goed door het slijk haalde.

📺 Bekijk hier de aflevering waar DIW De Morgen in zijn blootje zet 📺

Zo is het maar normaal dat mensen zich vragen stellen bij de beslissing van de Vlaamse Regering om 919.000 euro aan Mediahuis te geven om een antwoord te vinden op 'de opkomst van internet en gratis verspreiding van nieuws’. Is dat niet wat iedereen probeert? En voor de duidelijkheid: mocht het hier om De Persgroep gaan, zou ik dat even absurd vinden.

🔖 Lees hier de begrijpelijk opinie van Media.21, of alle 'kleine’ media 🔖

Soms lijkt het erop alsof media het gevoel hebben dat ze de disruptiegolf overleefd hebben. Iedereen heeft het gevoel dat er nog een grote rol voor hem is weggelegd. Iedereen zweert de waarheid in pacht te hebben en fact-checkt elkaar als een lieve lust. (Ik ben er trouwens nog niet uit of ik dat een goede of slechte evolutie vind. Jij wel?) Maar denk je dat het Facebook- en Twitterzombies dan ook maar iets kan schelen dat De Morgen De Standaard factcheckt en omgekeerd? Iedereen heeft zij eigen emotionele factcheck. We zijn allemaal persoonlijke media geworden. VRT NWS publiceerde daar twee interessante opinies over deze week:

💭 Fredo De Smet wil van 8 november Filter Bubble Day maken 💭

💭 Ezra Eeman brengt nieuws in de echokamer van het internet 💭

Een foto van Het Einde van de Waarheid - GentM event in 2016.

Een foto van Het Einde van de Waarheid - GentM event in 2016.

Ik vrees dat de echte disruptiegolf nog moet komen en dat het vertrouwen in media nog niet écht op de proef werd gesteld. Vanaf nu groeien kinderen op die nooit iets anders hebben gekend dan een algoritme dat hen voorschotelt wat ze willen. Ze worden van kleins af aan in de allerlei platformen gelokt. Of hoe Jeroen Lemaire het deze week in zijn pleidooi in De Tijd verwoordde:

Een bedrijf zoals Facebook gebruikt de meest geavanceerde vormen van artificiële intelligentie (AI) om ons zo lang mogelijk in de feed te houden. Ouders onderschatten hoe efficiënt de techgigant daarin geworden is en hoe gevoelig hun kinderen daarvoor zijn. Je kan Facebook dat niet kwalijk nemen. Messen bestaan al lang en de zee nog langer, maar de Facebook-algoritmes en die supercomputer in onze broekzak bestaan nog maar net. 

En als je Jeroen Lemaire niet geloofd, dan Sean Parker misschien, een van de grondleggers van Facebook, die er ondertussen zelf al lang uit is gestapt. Uit een stuk in De Tijd:

De oprichters gebruikte bewuste technieken om de aandacht van gebruikers vast te houden, aldus Parker. 'Gebruikers moesten bij wijze van spreken regelmatig een dosis dopamine krijgen, bij elke like of bij elk commentaar. Want dat leverde nog meer bijdrages op, en op zijn beurt meer likes en commentaren.’
'Het is een feedbackloop voor sociale bevestiging. Je buit een zwakte in de menselijke psychologie uit’, zei Parker openhartig.

Wat ik maar wil zeggen: door elkaar constant de loef te willen afsteken met primeurs en in snelheid, spelen we een spel uit de twintigste eeuw. De spelregels zijn veranderd. 

Ik ben ervan overtuigd dat diegene die erin slaagt om informatie op een behapbare, overzichtelijke en eerlijke manier te voorzien van de juiste context, geschiedenis en opinie als grote winnaar uit het spel van de eenentwintigste eeuw komt. Vandaag zijn nieuwswebsites en online-achtige tv-zenders nog steeds een verschrikkelijke vertaling van wat het analoge tijdperk was. Met die infrastructuur komen we er niet.

Daarom kijk ik met veel nieuwsgierigheid naar een initiatief zoals Newschain. Ik laat het graag door Elger Van Der Wel uitleggen zoals hij het in zijn stuk ’De journalistiek zou meer moeten inspelen op de behoefte van haar publiek’ neerschreef: (Hij heeft trouwens ook een voortreffelijke nieuwsbrief over media, hierzo.)

Het idee achter Newschain is eigenlijk heel simpel. Je maakt blokken met achtergrondinformatie over een bepaald onderwerp. Bijvoorbeeld een stuk historie, de uitleg van een moeilijke term (in tekst of video), een veelgestelde vraag of een biografie van een betrokkene. Deze blokken met context kun je toevoegen aan artikelen om ze te verrijken.

Het handige is dat je de blokken kunt hergebruiken. Leg je één keer uit hoe een bepaalde rechtszaak zat, dan kun je die achtergrondinformatie bij elk artikel over die rechtszaak toevoegen zonder steeds dezelfde uitleg te hoeven schrijven. Voor gebruikers zijn de blokken standaard dichtgeklapt, waardoor ze niet afleiden en je ze openklapt als je meer wilt weten.

Hij verwijst in zijn stuk ook naar The Guardian, dat met Snippets een gelijkaardige denkoefening maakt.

Niet dat Newschain of Snippets plots de wereld gaan verbeteren, maar het zijn initiatieven die de nieuwsrealiteit aanvoelen en ermee aan de slag gaan om die te verbeteren. Iets wat we in Vlaanderen ook best kunnen doen.

Kortom: we moeten niet te veel neuten in de mediawereld, we moeten vooral niet pleujen en de koppen bij elkaar durven stoppen.


 

Lees meer...

Schrijf je in op de wekelijkse mailings van Freek Evers.