How Life Works met Bram Vanderborght - deel 1 & 2

Voor How Life Works acht stuurden we een kleine delegatie naar het labo van de robotprofessor bij uitstek: Bram Vanderborght. Het is geleden van die keer dat de kleine Kenny, Joeri en Lorenzo op één dag naar drie pretparken mochten en elk een puppy kregen, dat wij een groepje jongens zagen die zó blij waren.

Het werd een uitzending die zo uitgebreid werd dat we ze hebben opgesplitst in drie delen. Bij deze deel één en twee, het voorspel kreeg u eerder. 

Bereid u voor op ongemeen boeiend verhaal over de toekomst, of die robots nu eindelijk ons werk gaan overnemen, de ethische implicaties van robotica en waarom vooral advocaten en boekhouders moeten opletten voor robots. 

Wil je op de hoogte blijven? Volg ons op twitter/facebook/iTunes of schrijf je in op de mailing


Tim in het roboticalab van Bram Vanderborght

Of ik geïnteresseerd was om mee te gaan op locatie, voor de opname van een nieuwe How Life Works over robots? Als Fredo iets vraagt, zeg je niet zomaar nee. En toch was dát deze keer mijn antwoord. Een locatie-opname over robots kan natuurlijk wel interessant worden, maar een opname overdag, middenin de week? “Sorry, maar ik moet jammer genoeg passen”, werd het dus toch. Tot enkele dagen later bleek dat de opname op een vrijdag viel en dat mijn agenda heel uitzonderlijk nog leeg was. Ik kon niet snel genoeg laten weten dat ik toch mee wou.

Bram Vanderborght

Bram Vanderborght

En maar goed ook, want het werd een fantastische ervaring. De rit naar Brussel was naar goede gewoonte ellendig, de batterijen van de recorder bleken plat te zijn, en de SD-kaart vol, maar wát een eye-opener was dat gesprek met Bram Vanderborght toch.

Robots kende ik tot die dag vooral uit de media. Ik las de afgelopen jaren met veel interesse de massa krantenartikels over hoe intelligente machines onze saaiste en meest repetitieve jobs zullen vervangen. We kennen robots al langer, vooral dan uit de auto-industrie, maar nu zullen ze traag maar zeker onze volledige arbeidsmarkt indringen. In grote, fancy, spierwitte ateliers in Azië en de VS ontwikkelen hoogopgeleide ingenieurs de machines van de toekomst. De verhalen over de sectoren die ze zullen bedreigen, over de gevolgen op vlak van tewerkstelling en over de secundaire problemen die zullen ontstaan: ik las ze allemaal. Het zijn allesbehalve vrolijke toekomstbeelden. De captains of industry kijken met zéér gemengde gevoelens naar de toekomst. Robots die personeel overbodig maken,en taken perfect en bovendien 24/7 uitvoeren zijn natuurlijk geweldig. Maar zal hun eigen sector, en dus ook hun eigen bedrijf de robotic revolution wel overleven?

Bram stelde ons meteen gerust. Robots worden niet ontwikkeld in hippe R&D-centers met massa’s budget. Nee, robots worden gewoon ontwikkeld in een grauwgrijze elektromechanische werkplaats van de VUB.

En ja, de samenwerking met de industrie is uiterst belangrijk. Maar nee, de komst van de robots zal veel minder invasief zijn dan we denken.

The robotic evolution

Een robotic evolution, eerder dan een robotic revolution dus. De angstaanjagende analyse die de top van de financiële en economische beau monde op het World Economic Forum nog maar enkele uren ervoor had gepubliceerd, veegde Bram in één beweging van tafel wegens volstrekt ongefundeerd. Dát kon alvast tellen en hij had meteen onze aandacht vast.

Het werd een zeer genuanceerd verhaal. Vooreerst werd duidelijk dat er nog massaal veel onderzoek te doen is naar hoe de mechanica van een mens (hoofdzakelijk onze armen en benen) wordt aangestuurd. Niet alle commando’s blijken vanuit onze hersenpan te komen, ook het ruggenmerg en bij uitbreiding ons volledige zenuwstelsel spelen een belangrijke rol. Alleen is de cruciale vraag wat van waaruit gestuurd wordt,.Dat blijkt toch nog een groot mysterie te zijn. Men is er nog niet in geslaagd gedetailleerd te bepalen welk commando van waaruit vertrekt. Logisch gevolg daarvan is dat een mens niet zomaar na te bouwen is, en dat dat ook niet voor meteen zal zijn. Je kan geen kopie maken voor je het origineel doorgrond hebt.

Bram maakte ook heel snel duidelijk dat de invasie van robots geen of-of verhaal is, maar echt een én-én kwestie. Een taak in een bedrijf zal niet uitgevoerd worden door ofwel een robot ofwel een mens. Nee, robots en mensen zullen samenwerken. Sommige deeltaken zullen overgenomen worden door robots omdat ze voor de mens fysiek te belastend of veel te repetitief zijn. Maar heel wat deeltaken zullen blijvend door mensen uitgevoerd worden. Hij gaf als voorbeeld dat aan een montageband in een fabriek een robot de zware onderdelen uit de voorraad zal ophalen en ze naar de juiste plaats zal brengen. Maar het zal wel een mens zijn die het onderdeel vastzet, aansluit en controleert. Het wordt een echte interactie tussen mens een robot.

Een ander voorbeeld is het exoskeleton. Dat is een soort robotpak dat gebruikt wordt om mensen met een zware fysieke beperking (bvb een dwarslaesie, een onderbreking van de zenuwbanen in het ruggenmerg) te laten stappen. Een bekend gebruiker is ex-triatleet Marc Herremans, die door het exoskeleton terug kan stappen na een zwaar ongeval. Zijn robotpak neemt cruciale functies over die zijn eigen lichaam niet meer kan uitvoeren. De robot als natuurlijke aanvulling op de mens.

Voor dergelijke patiënten maakt het robotpak een gigantisch verschil. Omdat het pak weggevallen functies overneemt, kan de patiënt in kwestie terug min of meer ‘normaal’ bewegen. De invloed op fysiek, mentaal en sociaal vlak is echt enorm. Dergelijke patiënten maken zich geen zorgen meer over hoe bedreigend robotics kunnen zijn, want zij ondervinden elke dag het bewijs van het tegendeel.

Maar het mooiste en meest inspirerende deel van het gesprek was het perspectief op de toekomst. Door fysiek belastende en mentaal uitputtende deeltaken door te schuiven naar robots, creëren we meer vrije tijd voor de mens als individu. We zullen in de toekomst betere jobs hebben en minder moeten werken, omdat we geholpen worden door robots. En daardoor zullen we meer vrije tijd hebben. Vrije tijd die we kunnen gebruiken om beter en anders met onze medemens om te gaan: onze partner, onze kinderen, vrienden en familie, anderen. We zullen meer tijd hebben om voor mekaar te zorgen, en om quality time met mekaar door te brengen. De robots zullen ons bevrijden van onze overvolle agenda en van de dagelijkse sleur. 

Finally, the rat race might come to an end.

Want het is daar, op dat punt, dat het soms vage toekomstbeeld van het basisinkomen voor mij opeens heel concreet en helder wordt. Als we allemaal minder werken, hebben we een pak minder inkomsten, en wordt het waarschijnlijk wel nodig dat de overheid ons voorziet van een basisinkomen. Een basisbedrag dat elke burger elke maand op de rekening gestort zal krijgen, als compensatie omdat er minder werk te doen is. De overheid kan dat betalen omdat zijn burgers een heel pak gelukkiger geworden zijn in de nieuwe situatie. De individuele burger zal veel minder beroep moeten doen op bijvoorbeeld ziekte-uitkeringen en andere compensaties van diezelfde overheid, waardoor de uitbetaling van een basisinkomen een haalbare kaart wordt. Rutger Bregman omschrijft deze evolutie als de stijging van het Bruto Nationaal Geluk. Het geluk en het individueel welzijn van de burger worden de nieuwe norm in onze maatschappij, en niet meer de pure economische wetmatigheden zoals we ze vandaag kennen. Ik geloof dat het wel eens de allergrootste verandering van deze eeuw zou kunnen worden. En dat allemaal met dank aan die dekselse robots.

Het bezoek aan het robotatelier van de VUB werd voor mij een echte openbaring. Ik kon er achteraf niet over zwijgen en had nood aan een uitlaatklep. Fredo werd mijn slachtoffer. De volgende uren en dagen werd hij bestookt met een complete overload aan e-mails, SMS’en, tweets en Slack-berichten over het gesprek met Bram. Er moest nagepraat worden.

Het bezoek deed mij inzien dat we de komst van robots niet als een bedreiging moeten zien, maar als een unieke kans. Een kans om van onze wereld een betere plek te maken, ondersteund door de technologische evolutie, die we uiteindelijk als mens toch ook maar mooi zélf bedacht hebben.

Tim Roggeman


Nemen robots jouw job af?

De vraag die ons, de media en een schare aan economen en wetenschappers ontzettend hard bezig lijkt te houden. De BBC kwam met een eenvoudige tool die je vertelt of je job de komende twintig jaar aan een robotcollega overgedragen wordt. Kortom, moet je stilaan een avondcursus gaan volgen of zit je nog wel even veilig? 


De robots uit de opname 

(van links naar rechts: Probo, Pepper, Aibo, Boston Dynamics Human Atlas, Boston Dynamics Ls3, Asimo, Nao, DARPA robots )

Dat het 'gevaar robots' nog helemaal niet zo evident is, demonstreerde Bram door te verwijzen naar de Darpa Robotics Challenge, een wedstrijd waar robots een reeks van acht taken uitvoeren die samen een reddingsoperatie vormen. Rudy de Redderbot, het is nog niet voor morgen.  Een artikel dat dieper ingaat op het resultaat en een compilatie van enkele grappige momenten: