Gastblog: Rogier De Langhe uit Athene

Filosoof en opiniemaker Rogier De Langhe trok samen met enkele GentM'ers naar Athene. Het kadert in het nieuw dossier #activisme. Lees er hier over of volg het live-blog

De blik van Michalis wordt dromerig en zoekt naar de horizon. Als vanzelf openen zijn handen een nieuw pakje sigaretten, zijn tweede al die dag. Michalis (60) is een Atheense dakloze die ons een weekend lang zal rondleiden door zijn leefwereld. We vroegen hem hoe het is om geen geld te hebben. Geduldig antwoordt hij dat het ergste aan dakloos zijn niet het gebrek is aan geld. Geld kun je altijd vragen en vroeg of laat geeft iemand je er wel wat. Het ergste aan dakloos zijn, zo legt hij uit, is het verlies aan contact met de maatschappij. 

Hoewel hij nergens woont, heeft Michalis sinds drie jaar een job. Hij werkt als verkoper van de daklozenkrant Shedia. Voor anderhalve euro koopt hij magazines in die hij voor drie euro verkoopt op straat. 

Michalis, onze gids in Athene.

Michalis, onze gids in Athene.

De Shedia app toont plaatsen om de krant te verkopen

De Shedia app toont plaatsen om de krant te verkopen

Shedia is geen typische daklozenkrant. Het is een trendy maandblad, gedrukt op kwaliteitspapier en samengesteld door professionele journalisten, fotografen en illustrators. Het groeide uit tot het derde meest gelezen maandblad van het land. 

Michalis is formeel. "Shedia saved my life." Nadat hij zijn familie en zijn gezin verloor, raakte hij ook zijn huis kwijt toen de vrachtwagen waar hij zijn brood mee verdiende, werd gestolen. Hij besloot zelfmoord te plegen. Morgen. Telkens morgen. Maar morgen. 

Sinds hij voor Shedia werkt, is die gedachte weg. Shedia is immers meer dan een maandblad. Voordien waren die mensen onzichtbaar. "Shedia heeft me weer zichtbaar gemaakt", stelt Michalis resoluut. 

En zodra je weer iemand bent, kun je weer deelnemen aan de maatschappij. Shedia heeft haar een eigen voetbalteam, waarmee ze uitkomen tegen andere amateurteams. Voor de ouderen is er nu ook een petanqueteam. Een regisseur vormde een theatergroep en tot zijn eigen verbazing stond Michalis vorig jaar met een stuk op de planken van het Nationaal Theater.  

Je vraagt je misschien af, "Mooi verhaal, maar wat heb ik in godsnaam te maken met een daklozenkrant"? Misschien wel meer dan je denkt. Zijn we allemaal niet een beetje ons toegang tot de maatschappij verloren? Onze maatschappij is een lange pijp geworden waar iedereen van jongsaf wordt doorgejaagd. Door het hele leven af te stemmen op dezelfde standaard, optimaliseert ze het maatschappelijk rendement, one-size-fits-all

Wie niet past in de pijp, is afval. Zoals een televisie die nog wel zou kunnen functioneren, maar te duur is om te repareren omdat het zoveel goedkoper is een nieuwe te kopen. In de pijplijn zijn mensen vervangbare radertjes in een machine die groter is dan henzelf. Hun voornaamste motivatie is niet de beloning die hen wacht als ze iets bereiken, maar de angst het contact met de machine te verliezen als ze dat niet doen. 

Shedia toont dat er leven is buiten de pijplijn. De sleutel daartoe is geen geld, maar elkaar. Shedia is een platform dat mensen de middelen geeft om voor elkaar betekenis te creëren, waarin geld maar een secundaire rol speelt.  

Michalis leerde ons een belangrijke les over het belang van geld. Misschien is geld eigenlijk helemaal niet zo belangrijk als we denken. Toegang tot de maatschappij is het allerbelangrijkste. Alleen is geld verdienen en uitgeven de enige manier geworden om nog toegang te krijgen tot de maatschappij, waardoor we het ene met het andere zijn gaan verwarren. 

Dat betekent dat er wel degelijk een alternatief is voor de rat race. Eigenlijk willen we uiteindelijk niet het geld, maar de toegang. We hoeven dus niet per se te zoeken naar nieuwe manieren om geld te verdienen, maar kunnen ook rechtstreeks op zoek gaan naar andere manieren om betekenis voor elkaar te organiseren en zo onze toegang te tot een zinvol leven. 

Dat is precies wat Shedia doet. Shedia geeft daklozen geen nieuwe manier om geld te verdienen, maar een nieuwe manier om deel te nemen aan de maatschappij. 

Dankzij de technologie wordt het elke dag makkelijk om zulke platforms te bouwen. Het verklaart waarom digital natives steeds minder belang hechten aan wat ze hebben, maar steeds meer investeren in wie ze kennen. De pijplijn wankelt. Waarom rijk worden als je een zinvol leven ook zelf kunt maken? Het lijkt wel alsof we stilaan met z'n allen beginnen beseffen dat het weggooien van mensen geen “optimalisering” is maar “verspilling” en dat het “afval” van onze maatschappij net haar rijkdom is. 

Benieuwd naar meer? Lees hier over het dossier of volg het live-blog