Revolutie in ’t fabriek: Industrie 4.0.

door Frank De Graeve

Het is altijd wat met die robots. In afwachting van de dag waarop ze onze jobs overnemen, hebben ze al een revolutie ontketend. In bepaalde kringen is men er namelijk van overtuigd dat we momenteel de vierde industriële revolutie meemaken, en dat robots daar veel mee te maken hebben. In andere kringen wordt daar eens goed mee gelachen.

Een heel klein beetje geschiedenis: de eerste twee industriële revoluties hebt u vast niet meegemaakt: tijdens de eerste zorgde de uitvinding van de stoommachine voor mechanische processen in fabrieken, de tweede kwam er na de uitvinding van de elektriciteit en draaide rond massaproductie. In de huidige, derde industriële revolutie staan de computer en het internet centraal, maar die kun je anno 2017 bezwaarlijk nog revolutionair noemen. Enter: Industry 4.0

Nummer vier dus, al is het deze keer minder duidelijk welk element het onderscheid maakt. Het is eerder een amalgaam van technologieën, zoals big data, artificiële intelligentie (AI) en machine learning, het Internet of Things (IoT) en cloud computing, maar ook 3D-printing, state-of-the-art sensoren en robotica. Het resultaat: zogenaamde “smart” of slimme fabrieken en organisaties, systemen die autonoom beslissingen kunnen nemen (bijvoorbeeld om de productie op te drijven of net af te remmen aan de hand van voorspellingen over de vraag), systemen die kunnen anticiperen op mogelijke problemen of opportuniteiten, systemen die in staat zijn tot quasi menselijke interactie met klanten en leveranciers, enzovoort.

 © Foto via Roland Berger

© Foto via Roland Berger

Vooralsnog lijkt Industrie 4.0 – binnen Europa, althans – vooral een Duitse aangelegenheid te zijn. In België is er veel goede wil en zijn er mooie plannen, maar van een echte revolutie is er duidelijk nog geen sprake. Het is bijvoorbeeld afwachten op de resultaten van het investeringsfonds Smile Invest, een initiatief van de voormalige topman van het softwarebedrijf LMS, Urbain Vandeurzen. Het goede nieuws is dat robots niet morren over hun loon en vakanties en andere extra’s, dus dat is alvast geen beletsel voor een land met hoge loonkosten zoals België. 

 © Foto via Roland Berger

© Foto via Roland Berger

Niet iedereen is het er overigens mee eens dat dit echt een revolutie is, dan wel een verderzetting van een trend die al aan de gang was. Voer voor discussie – daarom is er op GentM-avonden altijd een bar – maar dat is op zich niet zo relevant. Wat wel belangrijk is: wat heeft dat voor invloed op ons, mensen? Enerzijds gaan er namelijk weer wat jobs verloren die nu door mensen worden uitgevoerd, en dit keer zijn het niet van die evidente, zoals de arbeider aan de lopende band. Ook mensen met organisatorische en zelfs strategische functies kunnen blijkbaar worden vervangen – taken waarvan we altijd dachten dat die nooit door robots gingen worden overgenomen. Daar worden nogal wat mensen zenuwachtig van... 

Anderzijds is er – zoals altijd – ook de andere kant van de medaille. Robots en AI-systemen komen namelijk niet uit de lucht gevallen. Ze moeten worden ontworpen, gebouwd, geprogrammeerd, bijgestuurd, enzovoort. Dat zijn taken en vaardigheden die nog vrij nieuw en dus nog niet geautomatiseerd zijn. Doe er uw voordeel mee. Vóór de robots ook daar hun optische sensor op laten vallen…